ایجاد عادتهای توسعه فردی با پیشرانهای رفتـــــاری
چند ماه پیش تصمیم گرفتیم برای بالا بردن سطح مطالعه، همراه با جمعی از دوستان و برخی عزیزان، در واتساپ، باشگاه کتابخوانی راهاندازی کنیم.
نتیجه شگفتانگیز بود، سطح مطالعه همه اعضا به شکل محسوسی افزایش یافت، هیجان و انگیزه در این مسیر بهوضوح دیده میشد. این تعهد و پیگیری تا حدی بود که حتی در اوج استرس و شرایط سخت جنگ ۱۲ روزه نیز وقفهای ایجاد نشد. در ادامه توانستیم رکوردی کمنظیر ثبت کنیم:
بیش از ۱۳ هزار صفحه مطالعه در یک ماه!
اما سؤال اصلی اینجاست:
چه عاملی موجب شد چنین جهش چشمگیری در میزان مطالعه کتب تخصصی رقم بخورد؟
یکی از قویترین محرکهای رفتاری در تصمیمگیری انسان، پیشران مالکیت (Ownership) است. مطالعات اقتصاد رفتاری نشان میدهد وقتی افراد احساس میکنند چیزی به آنها تعلق دارد، برای حفظ و تحقق آن تلاش بیشتری میکنند. در باشگاه کتابخوانی، اعضا در ابتدای هر ماه هدف مطالعه خود را بهصورت مکتوب و علنی اعلام میکردند. همین عمل ساده باعث شکلگیری حس مالکیت و تعهد شخصی شد.
از منظر پیشران تأثیر اجتماعی (Social Influence) و انگیزش جمعی (Collective Motivation)، تعهد مطالعه در باشگاه کتابخوانی بر پایهی میل انسان به دیدهشدن و تعلق شکل میگیرد.
وقتی اعضا هدف ماهانه خود را در جمع اعلام میکردند، آن هدف از “تعهد شخصی” به “تعهدی جمعی” تبدیل میشد. انسانها بهطور طبیعی میخواهند در نگاه دیگران قابل اعتماد، ثابتقدم و الهامبخش باشند، بنابراین برای حفظ تصویر اجتماعی خود، رفتارشان را با گفتههایشان همراستا میکنند.
از منظر پیشران “نگرانی از دست دادن و اجتناب از پیامد منفی” (Loss & Avoidance)، این بخش از طراحی باشگاه کتابخوانی نقش بسیار مؤثری در تداوم رفتار داشت. الزام به اعلام گزارش روزانه مطالعه (حتی اگر میزان آن صفر باشد)، باعث شد هیچکس احساس نکند میتواند بهراحتی از مسیر کنار برود. مهمتر از آن، قانون حذف پس از سه روز گزارشندادن، ذهن اعضا را درگیر نگرانی از دست دادن عضویت، اعتبار و تعلق گروهی میکرد. در روانشناسی رفتاری، انسانها بیش از کسب پاداش، نگران ازدستدادن میباشند.
در اقتصاد رفتاری، ابزار تعهد (Commitment Device) سازوکاری است که میان “نیت” و “عمل” پل میزند و فرد را به تصمیمش پایبند میکند، حتی زمانیکه انگیزه کاهش مییابد.
باشگاه کتابخوانی دقیقاً چنین نقشی دارد، اعضا هدف ماهانه خود را علنی میکردند و موظف بودند هر روز با مطالعه صفر، گزارش دهند.
این ساختار ساده، گروه را به ابزار تعهد جمعی بدل کرد، جایی که حفظ اعتبار، تداوم و حس تعلق، رفتار مطالعه را پایدار نگه داشت.